Negen handreikingen om je angst los te laten
Door Hans van Haaften
Ieder mens kent angst. De ene mens misschien meer dan de andere, maar angst kennen we allemaal. Het hoort bij het leven. We staan er niet vaak bij stil dat het hebben van angst nuttig kan zijn. Het helpt ons namelijk te overleven in een wereld waarin reële gevaren aanwezig zijn. We ervaren onze angst echter zelden als nuttig of zinvol. We ervaren het als een belemmering om krachtig en ontspannen in het leven te staan. Angst zien we als een probleem waar we zo snel mogelijk van af willen. Misschien wel de makkelijkste oplossing die we kennen, is de angst verdringen naar het onderbewuste. We doen gewoon alsof het er niet is.
Het is dus niet zo vreemd dat alcohol, kalmeringstabletten en antidepressiva in onze samenleving gretig aftrek vinden. Door het gebruik daarvan worden echter niet alleen de symptomen van de angst onderdrukt, ook de levensvreugde en de vitaliteit nemen sterk af. En de onderliggende angst blijft bestaan.
Als jij krachtig en ontspannen in het leven wilt staan en je angst niet langer wilt ontkennen of onderdrukken, kan het zinvol zijn om deze tekst goed te lezen.
In dit artikel geef ik je een negental handreikingen die jou kunnen helpen om jezelf van je angst te bevrijden en meer in contact te komen met je kracht en vertrouwen.
1. Erken en aanvaard je angst
Het erkennen en aanvaarden van je angst is de basis voor de werkelijke bevrijding van die angst. Zolang je de angst ontkent, verdringt, veroordeelt en niet onder ogen wilt zien, verhardt het tot een innerlijke kramp. De angst zal net zolang om aandacht schreeuwen (bijvoorbeeld door hevige buikpijn) tot ze gezien, erkend en ontvangen wordt. Het aan je nemen van de angst maakt het zacht en maakt het mogelijk om los te laten. Om te verduidelijken hoe dit werkt, gebruik ik vaak de metafoor van de plastic bal in het zwembad. Als je de bal, die symbool staat voor je angst, onder water duwt, kost je dat veel kracht. De angst is weliswaar grotendeels uit het zicht verdwenen, maar het is doodvermoeiend. Na enige tijd houd je het niet meer vol en schiet de bal ongecontroleerd omhoog. De angst stijgt je letterlijk tot boven je hoofd. Bij aanvaarding laat je de bal in je handen op het water drijven.
De angst is dan zichtbaar en aanwezig. Dat is pijnlijk en confronterend, maar veel minder vermoeiend dan hem onder water duwen. De energie die je daardoor overhoudt, kun je richten op het onder ogen zien van je angst. Na een tijdje kun je de bal los laten en zal hij vanzelf wegdrijven.
Ik wil benadrukken dat erkennen en aanvaarden heel wat anders is dan passief en lijdzaam accepteren! Het vraagt moed en geduld om iedere keer weer tegen jezelf te zeggen: ‘Ja, hier ben ik bang voor’. Het is moeilijk om dat te doen zonder jezelf te veroordelen. We mogen immers niet bang zijn van onszelf.
Praktische toepassing: Aangezien angst nogal een abstract begrip is, kan het behulpzaam zijn om je angst uit te beelden, bijvoorbeeld in een tekening. Bekijk die tekening vervolgens regelmatig. Neem waar wat dat letterlijk onder ogen zien van je angst met je doet en probeer er geen oordeel over te hebben. Het is logisch dat je de neiging hebt om er van weg te willen, maar wees geduldig en geef je zelf de kans om je angst in de ogen te kijken.
2. Benoem je verlangens
Angst richt onze aandacht op waar we vanaf willen, op wat we niet meer willen. Daardoor kunnen we het contact verliezen met onze verlangens en dromen.
Onze verlangens en dromen vertellen ons waar we heen willen. Door heel bewust je aandacht te richten op je verlangens, help je jezelf de goede kant op. Hoe meer verbinding je hebt met jouw verlangens, hoe groter de kans dat ze in vervulling gaan. Onze verlangens geven ons de kracht om bergen te verzetten.
Praktische toepassing: Maak een verlanglijst voor jezelf waarop je ongelimiteerd je verlangens opschrijft. Dat kan van alles zijn, variërend van bijvoorbeeld een nieuwe televisie, een liefdevolle levenspartner of een goede gezondheid. Belangrijk is dat je de wensen positief formuleert, dat wil zeggen dat je beschrijft wat je wel wilt.
De woorden niet, geen, zonder, e.d. mogen er dus niet in voorkomen.
Ter illustratie: ‘Ik wil niet meer bang zijn voor honden’, is negatief geformuleerd en werkt niet. ‘Ik wil ontspannen in het bos wandelen’, kan een goed alternatief zijn.
Als je er één uitkiest en je herinnert je die elke ochtend, dan houdt je dat verlangen wakker en levend.
3. Vraag om hulp
Je hoeft het niet alleen te doen. Er zijn mensen die je willen en kunnen helpen. Helaas vinden we hulp vragen over het algemeen erg moeilijk. Of het komt niet eens in onze gedachte op om een ander om hulp te vragen. Onbewust leeft blijkbaar de overtuiging dat we het alleen moeten doen. Je kunt jezelf een grote dienst bewijzen door te onderkennen dat je ergens niet alleen uitkomt en door vervolgens om hulp te vragen. Mensen zijn sociale wezens en hebben elkaar nodig. Dat is een realiteit.
De ene keer geef je hulp, de andere keer krijg je het.
Wist je trouwens dat de meeste mensen het fijn vinden om een ander te helpen?
Van waarde zijn voor iemand, geeft ons een goed gevoel.
Wees je echter bewust van het verschil tussen professionele hulp en de steun die je van een partner, familielid of vriend kunt krijgen. Mensen waar je een hechte band mee hebt, kunnen veel voor je betekenen, maar zij hebben een andere relatie met je dan iemand wiens werk het is om mensen te helpen.
Praktische toepassing: Onderzoek met welk probleem jij in je eentje aan het worstelen bent. Vraag je vervolgens af of je hulp zou kunnen gebruiken.
Ga voor jezelf na aan wie je die hulp gaat vragen en hoe je dat wilt doen.
Als je een professionele hulpverlener zoekt, kies dan een man of vrouw waar jij je prettig bij voelt. De unieke mens die de hulpgever is, is zijn of haar belangrijkste instrument. Een muur vol diploma’s zegt niets over de geschiktheid voor jou.
Het is belangrijk dat jij je gezien en gekend voelt in wie je bent en in wat jou vraag is.
4. Kijk naar jezelf
Stop met jezelf te vergelijken met anderen. Er zullen altijd mensen zijn die het zogenaamd beter of slechter hebben dan jij. Het is zinloos om je daar mee bezig te houden, want ieder mens heeft zijn eigen weg te gaan. Richt je aandacht op je eigen leven en stop je energie in jouw groeiproces zodat je iets voor anderen kunt betekenen in plaats van met hen te wedijveren. Laat je gedachten en gepieker los en kom meer in contact met je lichaam.
Praktische toepassing: Kies een lichamelijke activiteit die bij jou past en ga deze activiteit minimaal 1 keer per week doen. Je kunt daarbij denken aan: wandelen, yoga, in de tuin werken, sporten, naar de sauna gaan, fietsen, etc. Hoe meer je in contact bent met je lichaam, des te makkelijker het is om je gedachten en gepieker los te laten. Een lichamelijke activiteit geeft je ook veel meer bevrediging dan bijvoorbeeld de hele avond voor de televisie zitten.
5. Zoek je angst op
We houden onze angst in stand door dat waar we bang voor zijn te vermijden.
Als je de confrontatie aangaat, zul je merken dat het vaak veel minder eng is dan je denkt. Het gezegde: ‘de mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest’, is wat dat betreft erg raak. Iedereen kent wel de ervaring dat hij ergens vreselijk tegen opzag en dat het naderhand ontzettend meeviel. Hebben we onszelf voor niets zo bang gemaakt. Door jezelf bloot te stellen aan dat wat de angst oproept, ervaar je dat de angst eerst toeneemt, maar door er bij te blijven na een tijdje uitdooft.
Dit vraagt moed en veel geduld. Ik heb ervaren dat mensen met een enorme angst voor spinnen met behulp van deze methode binnen twee uur een flinke spin over hun hand lieten lopen. Dat hielden ze vooraf voor onmogelijk!
Praktische toepassing: Bedenk een manier om de confrontatie met jouw angst aan te gaan. Pleeg dat telefoontje waar je al zo lang tegenaan zit te hikken of vraag dat leuke meisje ten dans. Je zult zien dat het meevalt.
Loesje zegt het ook heel mooi: Leven is meervoud van lef.
6. Leef in het hier en nu
Onze angst is bijna altijd gebaseerd op pijnlijke ervaringen uit het verleden.
We vrezen dat we in de toekomst weer met dergelijke ervaringen te maken krijgen. Door vast te houden aan het verleden en dit verleden naar onze toekomst te projecteren, maken we het onszelf onnodig lastig. Dan krijg je wat met een mooi woord ‘self-fulfilling prophecy’ heet: je zelfbedachte rampscenario komt uit.
Als je in dit moment leeft, zonder toekomst, zonder verleden, kan angst niet overleven. Het is dus de kunst om het verleden los te laten en zoveel mogelijk in het hier en nu te zijn, het enige moment dat er werkelijk toe doet.
Je leeft niet gisteren, je leeft niet morgen, je leeft alleen nu.
Praktische toepassing: Voor je gaat slapen kun je heel bewust de dag loslaten.
Laat als in een film de gebeurtenissen van die dag nog een keer de revue passeren (zonder oordeel) en laat dan op een uitademing de dag los. De kwaliteit van hoe je gaat slapen bepaalt de kwaliteit van je ontwaken!
7. Kies behulpzame overtuigingen
Veel angst is gebaseerd op de belemmerende overtuigingen die we er op na houden. Een berucht voorbeeld daarvan is: ‘Ik mag geen fouten maken’.
Je hoeft niet gestudeerd te hebben om in te zien dat deze overtuiging angst oproept. Immers bij alles wat je doet kun je fouten maken. Als je ten koste van alles fouten wilt vermijden, raak je in een soort kramp die leidt tot passiviteit.
Wanneer je bovengenoemde overtuiging vervangt door: ‘Ik kan veel leren van mijn fouten’, schep je ruimte voor jezelf en durf je in beweging te komen. Fouten kun je zien als de compost voor je wijsheid. Het is echter wel belangrijk om bij het maken van een fout heel bewust te registreren welke les je op dat moment geleerd hebt, in plaats van in het veel vertrouwdere zelfverwijt te schieten.
Praktische toepassing: Onderzoek welke belemmerende overtuigingen je hebt.
Kies er twee uit en vervang ze door behulpzame overtuigingen. Schrijf ze op en lees ze elke dag minimaal een keer hardop voor aan jezelf.
8. Leef in vrede met jezelf
Je mag er zijn. Je bent de moeite waard. En dat staat los van hoe je er uit ziet, wat voor werk je doet, hoeveel geld je verdient of hoeveel vrienden je hebt. Je bent een waardevol mens omdat je bent wie je bent. Dat betekent niet dat je niet kunt veranderen. Integendeel, als je jezelf aanvaardt in wie je bent, sta je open voor innerlijke groei. Je motivatie komt dan echter niet voort uit de afwijzing van jezelf, maar uit het natuurlijke verlangen om je diepste zelf tot uitdrukking te brengen. Achter veel angsten zit een vorm van zelfdiskwalificatie. Vanuit een negatief zelfbeeld denken we bepaalde situaties niet aan te kunnen. Als je tegen jezelf zegt:
‘Ik vraag dat leuke meisje niet mee uit, want ze zal me wel een sukkel vinden’, doet het niet meer ter zake wat zij eventueel vindt, want je vind jezelf al een sukkel.
Stop met jezelf onderuit te halen! Wees lief voor jezelf.
Praktische toepassing: Maak een lijst van je goede eigenschappen en kwaliteiten. Schrijf minstens 10 dingen op die je van jezelf waardeert. Des te meer moeite je dit kost, des te harder is het nodig dat je dit doet. Lees deze lijst regelmatig hardop aan jezelf voor. Waardeer jezelf om wie je bent. In een later stadium kun je ook aan anderen vragen wat zij in jou waarderen, maar je maakt eerst je eigen lijst.
9. Neem een besluit en doe het nu
De kracht van een besluit is zeer groot en wordt door veel mensen onderschat.
We nemen ons vaak voor om het in de toekomst allemaal anders te gaan doen, maar daar komt in de praktijk meestal bar weinig van terecht. In het soefisme zegt men niet voor niets: ‘de weg naar de hel is geplaveid met goede intenties’.
Inderdaad is er bijna niets zo frustrerend als een eindeloze rij niet uitgevoerde voornemens. Vergelijk de volgende twee uitspraken maar eens: ‘Ik ga nog wel eens een keer een cursus Spreken in het openbaar doen’ (intentie) of ‘Vandaag schrijf ik me in voor de cursus Spreken in het openbaar’ (besluit). Een wereld van verschil, ook omdat je er bij een besluit voor kiest om het nu te doen. Je neemt op dat moment ergens de verantwoordelijkheid voor. Door jezelf voor te houden dat je morgen, volgende week of volgend jaar tot actie zult overgaan, kun je je blijven verschuilen achter allerlei excuses. Frustratie over je angst kan een goede impuls zijn om tot een besluit te komen. Zo heb ik ooit op een dansvloer besloten om me niets meer aan te trekken van wat anderen van me zouden vinden. Dat danst een stuk lekkerder, kan ik je zeggen!
Praktische toepassing: Besluitkracht kun je op het droge trainen door gedurende een periode van 20 dagen elke ochtend een besluit te nemen over een eenvoudig klusje dat je die dag gaat doen, bijvoorbeeld de planten water geven of een kaart aan iemand sturen. Elke avond ga je na of je het besluit hebt uitgevoerd. Eén keer overslaan mag, maar bij twee keer moet je opnieuw beginnen.
Hierboven staan negen handreikingen die je kunnen helpen om krachtiger in het leven te staan. Ik wil je uitnodigen om aan de slag te gaan met de oefeningen die jou het meest aanspreken. Durf te leven op jouw manier!
Ik wens je een liefdevol en leerzaam leven.
Heb je naar aanleiding van dit artikel vragen of opmerkingen, neem dan contact met mij op.
Meer informatie over mijn werk en praktijk in Veenendaal kun je vinden op www.helderekijk.nl
Je kunt me bellen op tel. 06 – 244 848 88. Mailen kan via: info@helderekijk.nl
Hans van Haaften (1967) is van jongs af aan geboeid door gezondheid en innerlijke groei.
Zijn talent is verhelderen. Hij helpt mensen die met zichzelf in de knoop zitten, om helderheid in hun leven te krijgen. Sinds 2025 is Hans klassiek homeopaat en helpt hij mensen om gezond en vitaal te worden met behulp van homeopathie en verhelderende gesprekken.